Ποιος ήταν ο πατέρας της «Χειρουργικής»;
Ο αρχαιότερος ιατρός που καταγράφηκε ποτέ στην Ιστορία ήταν ο Αιγύπτιος Ιμχοτέπ που έζησε μεταξύ 2.700 – 2.600 πΧ. Αργότερα λατρεύτηκε ως ιαματική θεότητα και συγχωνεύτηκε με τον Έλληνα θεό της Ιατρικής, τον Ασκληπιό – επίσης ιατρικό πρόσωπο που εν συνεχεία θεοποιήθηκε.
Η Ιατρική στον αρχαίο κόσμο, και δη στην Αρχαία Ελλάδα, ήταν για αιώνες ένα νεποτιστικό επάγγελμα, με γνώσεις που περνούσαν από τον πατέρα στους γιούς, ενώ ο Ιπποκράτης ήταν εκείνος που έσπασε την παράδοση και ταξίδεψε στον τότε γνωστό αρχαίο κόσμο, και κατάφερε να εισχωρήσει στα άδυτα των Ιερέων – Ιατρών της εποχής, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην Αίγυπτο, την Λυδία, την Ινδία, κ.ά. χωρών για να μάθει από τους ιερείς όλα τα μυστικά και τις ιατρικές γνώσεις της εποχής.
Ποιος είναι ο Πατέρας της Ιατρικής και ιδιαίτερα της Χειρουργικής, ως επιστήμη;
Η Ιατρική Επιστήμη, και ειδικά η Χειρουργική Επιστήμη, έχει πολλούς… ανάδοχους πατέρες.
Τα σκήπτρα κατέχει ο Ασκληπιός που μας συνέστησε την Ιατρική ως επιστήμη. Η ιαματική ράβδος του και το φίδι είναι τα παγκόσμια σύμβολα που πρώτος εισήγαγε ενώ ίδρυσε τα θεραπευτήρια της εποχής, τα περίφημα Ασκληπιεία.
Ακολουθεί ο Αλκμαίων από τον Κροτώνα, την ελληνική αποικία της Κάτω Ιταλίας (τέλη 6ΟΥ – αρχές 5ΟΥ αι. πΧ), φιλόσοφος και μαθητής του Πυθαγόρα, ήταν εκείνος που πρώτος θεμελίωσε την Αρχαία Ελληνική Ιατρική, με το σύγγραμμα ‘Περί Φύσεως’.
Ο Αλκμαίος έκανε ανακαλύψεις στην ανατομία και τη φυσιολογία που προηγήθηκαν της εποχής του. Ήταν μεταξύ άλλων εκείνος που περιέγραψε το οπτικό νεύρο και την ευσταχιανή σάλπιγγα που συνδέει τη ρινική κοιλότητα με το αυτί. Επίσης, επινόησε πολλά χειρουργικά εργαλεία και έκανε χειρουργικές επεμβάσεις στον εγκέφαλο. Ο Χαλκίδιος των χαρακτηρίζει Πατέρα της Ανατομίας, ενώ ιστορικοί τον αναφέρουν ως πατέρα της Ιατρικής. Ο Αλκμαίων θεμελίωσε την Ιατρική, ο Ιπποκράτης αργότερα την ανήγαγε σε Επιστήμη.
Ήταν επίσης ο πρώτος που διατύπωσε τη θεωρία ότι η έδρα όλων αισθήσεων και των πνευματικών λειτουργιών είναι ο εγκέφαλος. Ήταν τόσο πρωτοπόρος και τόσο μπροστά από την εποχή που οι θεωρίες του αν και έχουν υιοθετηθεί μετά από 2.000 χρόνια, στην εποχή τους έβρισκαν αντίθετο μέχρι και τον επαναστάτη Ιπποκράτη, διάδοχό του.
Τη σκυτάλη πήραν ο Εμπεδοκλής, ο Θαλής ο Μιλήσιος και δεκάδες άλλοι αρχαίοι Έλληνες γιατροί που προχώρησαν σε διαπιστώσεις, θεωρίες και θεραπείες πρωτόγνωρες για την εποχή.
Εκείνος όμως που έθεσε τα πραγματικά θεμέλια της σύγχρονης Ιατρικής Επιστήμης ήταν ο Ιπποκράτης.
Ο Ιπποκράτης ανακάλυψε το ακετυλοσαλικυλικό οξύ στα φύλλα της ιτιάς. Περιέγραψε τον καρκίνο. Έγραψε δεκάδες συγγράμματα για πάμπολλες νόσους. Έκανε κρανιοανατρήσεις, εξειδικευμένες ορθοπεδικού τύπου χειρουργικές επεμβάσεις (συνέθεσε την συσκευή εξωτερικής οστεοσύνθεσης), προχώρησε σε παροχετεύσεις εμπυήματος και εξιδρώματος, αντιμετωπίζει τη λιθίαση της ουροδόχου κύστης, χειρουργεί περιεδρικά αποστήματα, αιμορροΐδες, ηπατικά αποστήματα πρόπτωση μήτρας, ινομυώματα και δεκάδες ακόμη παθήσεις. Κατασκευάζει εργαλεία που πολλά από αυτά χρησιμοποιούνται στη βασική τους αρχή ακόμη και σήμερα. Εμπνέεται και γράφει τον οδηγό δεοντολογίας και τις αρχές του ιατρικού λειτουργήματος, που δεσμεύει τον σημερινό γιατρό ανά την υφήλιο, τον Ιπποκρατικό Όρκο.
ΕΙΚΟΝΑ – ΟΡΚΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ / Αρχαίο Κείμενο και μετάφραση
Στο σύγγραμμα του Ιπποκράτη «Περί Ιητρού» βρίσκουμε συμβουλές για την καλύτερη οργάνωση ενός Ιατρείου ειδικά όταν επρόκειτο να γίνει μια χειρουργική επέμβαση.
Για παράδειγμα αναφέρει ότι το φυσικό ηλιακό φως έπρεπε κατά τη διάρκεια της εγχείρησης να πέφτει κυρίως στην περιοχή του σώματος που θα γινόταν η εγχείρηση και το σώμα του χειρουργού ή των βοηθών δεν θα πρέπει να ανακόπτει την πορεία του. Επίσης, δίνει συμβουλές για τις αρχές υγιεινής που θα πρέπει να ακολουθεί ο χειρουργός πριν και κατά τη διάρκεια της επέμβασης.
Πολλές σχολές μετά τον Ιπποκράτη συνέχισαν το θαυμαστό του έργο.
Ο Κλαύδιος Γαληνός ( 129 – 199 μΧ) ακολουθεί τα βήματα του Ιπποκράτη. Εξέλιξε μεθόδους και εργαλεία. Μέχρι τον προηγούμενο αιώνα η θεραπεία του καταρράκτη του οφθαλμού, γινόταν ακριβώς όπως ο Γαληνός είχε περιγράψει και εφαρμόσει. Ο Γαληνός ήταν Ιατρός της ελληνορωμαϊκής περιόδου και υπήρξε ο μεγαλύτερος ιατρός της αρχαιότητας, μετά τον Ιπποκράτη. Γεννήθηκε στην Πέργαμο της Μ. Ασίας και ήταν ο ιδρυτής της πειραματικής φυσιολογίας και της περιγραφικής ανατομίας. Στην Γαληνική εποχή αρχίζει η συστηματική χειρουργική αντιμετώπιση των ασθενών. Πολλές χειρουργικές επεμβάσεις γίνονται με θεαματικά αποτελέσματα με εργαλεία και υλικά που είτε επινοήθηκαν είτε βελτιώθηκαν τα ήδη υπάρχοντα από προηγούμενος ιατρούς.
Συμπερασματικά, η χειρουργική ως επιστήμη, θεμελιώθηκε και εξελίχθηκε σε θαυμαστό βαθμό από τους Έλληνες φιλόσοφους και επιστήμονες στην Αρχαία Ελλάδα. Φράσεις όπως Ιπποκράτειο προσωπείο, πληκτροδακτυλία και πολλές άλλες, χρησιμοποιούνται σήμερα από την παγκόσμια κοινότητα της ιατρικής αναλλοίωτες. Νόσοι του κεντρικού νευρικού συστήματος, της οφθαλμιατρικής, της ωτορινολαρυγγολογίας, της ορθοπεδικής, της γυναικολογίας, της γενικής χειρουργικής, του ουροποιητικού συστήματος κ.ά., αντιμετωπίζονταν ουσιαστικά και αποτελεσματικά από τους Έλληνες γιατρούς στην κλασική και ύστερη αρχαιότητα.
