Περιποίηση Τομών – Πληγών

Μια τομή είναι ένα τραύμα του δέρματος που γίνεται κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης. Ονομάζεται επίσης και «χειρουργική πληγή».

Το μέγεθος, η θέση και ο αριθμός των τομών εξαρτάται από τον τύπο της χειρουργικής επέμβασης.

Η επίδεση (dressing) είναι ένας αποστειρωμένος επίδεσμος που προστατεύει τις τομές από βακτήρια και την διατηρεί καθαρή και στεγνή.

Τα επιθέματα πρέπει να αλλάζονται καθημερινά ή σύμφωνα με τις εντολές του ιατρού σας.

Οι τομές κλείνονται με τη χρήση ραμμάτων, συρραπτικών, κόλλας ιστών ή ένα ειδικό είδος κολλητικών ταινιών που ονομάζονται Steri-Strips.

Μία αποστειρωμένη γάζα καλύπτει την τομή (ή τις τομές).

Οι τομές πρέπει να διατηρούνται καθαρές και στεγνές. Η σωστή φροντίδα των τόμων προωθεί την επούλωση, μειώνει τα σημάδια και μειώνει τον κίνδυνο μιας λοίμωξης.

Ακολουθήστε πολύ προσεκτικά τις οδηγίες του γιατρού σας για την φροντίδα των τομών.

Ορισμένες γενικές συμβουλές σχετικά με τη φροντίδα των τομών περιλαμβάνουν:

• Πάντα να πλένετε τα χέρια σας πριν και μετά το άγγιγμα των τομών σας.
• Ελέγχετε πάντα τις τομές και τις πληγές σας καθημερινά για σημεία λοίμωξης.
• Αιμορραγία: Εάν οι τομές αρχίσουν να αιμορραγούν, καλύψτε τις με μία καθαρή γάζα και ασκείστε άμεση και σταθερή πίεση στις τομές για τουλάχιστον 5 λεπτά. Εάν σταματήσει η αιμορραγία, αφαιρέστε τον ματωμένο επίδεσμο, καθαρίστε τις τομές (δείτε τις οδηγίες παρακάτω) και εφαρμόστε ένα νέο επίθεμα. Εάν η αιμορραγία δεν σταματήσει μετά από μερικά λεπτά, συνεχίστε να ασκείτε άμεση σταθερή πίεση στις τομές και καλέστε το γιατρό σας ή πηγαίνετε στο τμήμα επειγόντων περιστατικών.
• Ρούχα: Αποφύγετε να φοράτε σφιχτά ρούχα που ‘ξύνουν’ τις τομές.
• Κνησμός: Μπορεί να αισθανθείτε φαγούρα στα σημεία των τομών καθώς θεραπεύονται. Αυτό είναι φυσιολογικό. Μην τις ξύνετε. Εάν η φαγούρα χειροτερεύει αντί να υποχωρήσει, καλέστε τον ιατρό σας. Αυτό μπορεί να είναι ένα σημάδι μόλυνσης ή ότι τα ράμματα είναι πολύ σφιχτά.
• Συρραπτικά και Ράμματα: Μπορείτε να πλυθείτε ή να κάνετε ντους 24 ώρες μετά το χειρουργείο, εκτός αν σας έχει συμβουλεύσει διαφορετικά ο επαγγελματίας της υγείας σας. Καθαρίστε την περιοχή με ήπιο σαπούνι και νερό και στεγνώστε απαλά ταμπονάροντας με ένα καθαρό πανί. Τα συρραπτικά σας θα αφαιρεθούν όταν θεραπευτεί η πληγή. Ορισμένα ράμματα «εξαφανίζονται» με την πάροδο του χρόνου ενώ άλλα πρέπει να αφαιρεθούν από τον ιατρό σας. Τα διαλυτά ράμματα συχνά κρατούνται στη θέση τους με λωρίδες – ταινίες (Steri-Strips).
• Steri-Strips: Μπορείτε να πλύνετε ή να κάνετε ντους με τις λωρίδες steri στη θέση τους. Καθαρίστε την περιοχή με ήπιο σαπούνι και νερό και στεγνώστε απαλά με καθαρή πετσέτα ή πανί. Μην τραβάτε, μην σέρνετε και μην τρίβετε τις ταινίες αποστειρώσεως. Οι αποστειρωμένες ταινίες θα πέσουν μόνες τους μέσα σε 2 εβδομάδες. Μετά από 2 εβδομάδες, αφαιρέστε απαλά τις υπόλοιπες αποστειρωμένες λωρίδες.
• Κόλλα Iστών: Η κόλλα πρέπει να διατηρείται στεγνή και οι τομές πρέπει να παραμένουν μακριά από το άμεσο ηλιακό φως. Η κόλλα θα στεγνώσει και θα πέσει εντός 5 – 10 ημερών.

Οι βασικές προμήθειες που χρειάζονται για την αλλαγή του επιθέματος είναι:

• Επιθέματα γάζας
• Ιατρικά γάντια μιας χρήσης
• Χειρουργική ταινία
• Πλαστική τσάντα (για την απόθεση παλαιών επιδέσμων, ταινιών κ.λπ.)
• Ψαλίδια

Τα βήματα αρχίζουν με την προετοιμασία της περιοχής όπου θα αλλάξει επίδεσμο.

Τα επόμενα βήματα είναι να αφαιρέσετε τον παλιό επίδεσμο, να καθαρίσετε και να ξεπλύνετε την τομή και να εφαρμόσετε το νέο επίδεμα.

Βήμα 1: Πώς προετοιμάζω την περιοχή για την αλλαγή του επιδέσμου;

Πρώτον, εσείς ή ο βοηθός (νοσηλευτής) σας που αλλάζει τον επίδεσμο χρειάζεται μια καθαρή επιφάνεια για να εργαστεί. Τα κατοικίδια ζώα θα πρέπει να μετακινούνται σε διαφορετικό δωμάτιο και ο φροντιστής θα πρέπει να αφαιρέσει οποιοδήποτε κόσμημα.

Η επιφάνεια στην οποία θα τοποθετηθούν οι προμήθειες πρέπει να πλένονται με σαπούνι και νερό και να καλύπτονται με καθαρό πανί ή χάρτινη πετσέτα.

Βήμα 2. Πώς θα αφαιρέσω τον παλιό επίδεσμο;

Πρώτον, θα προετοιμάσετε το νέο σας επίδεμα. Ανοίξτε το πακέτο γάζας χωρίς να αγγίξετε τη γάζα. Στη συνέχεια, κόψτε τις νέες λωρίδες ταινιών. Αφήστε τις στην άκρη.

Για να αφαιρέσετε τον παλιό επίδεσμο:

1. Πλύνετε τα χέρια σας διαβρέχοντάς τα, προσθέτοντας σαπούνι και πλένοντας για 30 δευτερόλεπτα (μετρώντας ή σιγοτραγουδώντας ένα αγαπημένος σας ρεφραίν). Καθαρίστε καλά κάτω από τα νύχια σας.
2. Ξεπλύνετε τα χέρια σας καλά και στεγνώστε με μια καθαρή πετσέτα.
3. Φορέστε τα ιατρικά σας γάντια και χαλαρώστε την ταινία που κρατάει τον επίδεσμο στη θέση του.
4. Αφαιρέστε τον επίδεσμο. Εκτός κι αν ο ιατρός σας έχει πει να απομακρύνετε τον επίδεσμο διατηρώντας τον στεγνό, μπορείτε να τον βρέξετε εάν έχει ‘κολλήσει’ στην πληγή, προκειμένου να το αφαιρέσετε. Πετάξτε τον παλιό επίδεσμο και και τα βρώμικα ιατρικά γάντια σε μια πλαστική σακούλα.

Βήμα 3. Πώς καθαρίζω και ξεπλένω την τομή;

Κατ ‘αρχάς, τοποθετήστε μια πετσέτα κάτω από το τραύμα για να πετύχετε την αποστράγγιση. Πλύντε τα χέρια σας με σαπούνι και νερό. Στεγνώστε με μια καθαρή πετσέτα και βάλτε τα νέα ιατρικά γάντια.

Για να καθαρίσετε την τομή:

1. Κάνετε ήπιο σαπουνόνερο ή διάλυμα αλατόνερου.
2. Μουσκέψτε ένα κομμάτι γάζας ή μαλακό πανί στο σαπουνόνερο ή σε διάλυμα αλατόνερου και χαλαρώστε απαλά ή σκουπίστε την τομή και το δέρμα γύρω από αυτό με το υγρό πανί.
3. Χρησιμοποιήστε την υγρή γάζα για να αφαιρέσετε το αποξηραμένο αίμα και την αποστράγγιση από το δέρμα γύρω από την τομή.
4. Εκτός κι εάν ορίζεται διαφορετικά από τον ιατρό, μην χρησιμοποιείτε καθαριστικά δέρματος, αλκαλικό, υπεροξειδικό, ιωδιούχο ή αντιβακτηριδιακό σαπούνι. Αυτά μπορεί να προκαλέσουν βλάβη στον ιστό και αργή επούλωση.

Για να ξεπλύνετε την τομή:

1. Γεμίστε μια σύριγγα με αλατονερό ή σαπουνάδα, όποιο από τα δύο συνιστά ο ιατρός σας.
2. Κρατήστε τη σύριγγα 1 – 6 ίντσες μακριά από την τομή και πιέστε ελαφρά τη βαλβίδα για να ψεκάσετε το διάλυμα στην τομή. Αυτό το ξέπλυμα θα απομακρύνει το υπόλοιπο αίμα ή την αποστράγγιση.
3. Ταμπονάρετε την τομή χρησιμοποιώντας ένα μαλακό, στεγνό πανί ή ένα κομμάτι γάζας.
   Να ελέγχετε πάντα τις τομές σας για σημεία λοίμωξης. (πχ Δείτε την Ερώτηση «ποια είναι τα σημάδια πιθανής μόλυνσης»)

Βήμα 4. Πώς μπορώ να εφαρμόσω ένα νέο επίδεσμο;

• Εάν ο χειρουργός σας συνταγογράφησε μια αντιβιοτική αλοιφή, εφαρμόστε μια πολύ λεπτή στρώση της αλοιφής στην τομή.
• Κρατήστε ένα καθαρό, αποστειρωμένο μαξιλάρι γάζας από μια γωνία και τοποθετήστε το πάνω από τις τομές. (Αυτή είναι η γάζα που ανοίξατε και αφήσατε στην άκρη στο βήμα 2)
• Ταινία και στις τέσσερις πλευρές του μαξιλαριού γάζας. (Αυτή είναι η ταινία που έχετε ήδη κόψει και αφήσατε στην άκρη στο βήμα 2)
• Βάλτε όλα τα σκουπίδια στην πλαστική σακούλα, αφαιρέστε τα γάντια σας και προσθέστε τα στην τσάντα απορριμμάτων.
• Σφραγίστε την πλαστική σακούλα και ρίξτε την μακριά.
• Πλύντε τα χέρια σας.
• Πλύνετε ξεχωριστά όλα τα λερωμένα ρούχα. Ρωτήστε το γιατρό σας αν πρέπει να προσθέσετε χλωρίνη κατά τη διάρκεια του κύκλου πλύσης.

• Πάντα να πλένετε τα χέρια σας πριν και μετά την ώρα που θα αγγίξετε τις τομές σας.
• Ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού σας για τη διατήρηση των τομών και του στεγνώματος.
• Ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού σας για την αλλαγή του επίδεσμου
• Αποφύγετε να:

1. Εκθέσετε τις τομές στο ηλιακό φως για τουλάχιστον 3 μήνες.
2. Αφαιρέσετε τις λωρίδες των ταινιών . Να μαζέψετε τα συρραπτικά, την κόλλα ιστού ή τις ραφές.
3. Κρατήσετε τις τομές υγρές (βεβαιωθείτε ότι οι θέσεις των τομών έχουν υποστεί ξηροδερμία μετά το πλύσιμο).
4. Χρησιμοποιήσετε αρωματισμένο σαπούνι, λοσιόν ή σκόνη, αλκοόλ, ιώδιο ή υπεροξείδιο γύρω από τις τομές.

• Μια πληγή που έχει πράσινη ή κίτρινη αποστράγγιση
• Κακή οσμή από την τομή.
• Άνοιγμα στη γραμμή της τομής – που γίνεται βαθύτερη, μακρύτερη ή ευρύτερη.
• Η ερυθρότητα που ξεπερνά το βασικό άκρο της τομής – πρέπει να δείχνει σημάδια βελτίωσης και να μην γίνεται πιο κόκκινη.
  • Θερμότητα, σκληρότητα, γύρω από την τομή.
  • Πυρετός (μεγαλύτερη από 101 βαθμούς Φαρενάιτ ή 38,4 βαθμούς Κελσίου), εφίδρωση ή ρίγη.
  • Διακυμάνσεις στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα σε έναν διαβητικό ασθενή.

Η καλή φροντίδα τομής μπορεί να βοηθήσει να εξασφαλιστεί ότι θεραπεύεται καλά και δεν αναπτύσσεται μια λοίμωξη.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, μια χειρουργική τομή επουλώνεται σε περίπου δύο εβδομάδες.

Πιο περίπλοκες χειρουργικές τομές θα χρειαστούν περισσότερο χρόνο για να θεραπευτούν.

Οι ασθενείς με άλλες ιατρικές παθήσεις ή ασθενείς που λαμβάνουν ορισμένα φάρμακα, ίσως χρειαστούν λίγο επιπλέον χρόνο για να θεραπευτούν.

Οι ασθενείς με υψηλότερο κίνδυνο είναι αυτοί που έχουν:

• Διαβήτη
• Ιστορικό καπνίσματος
• Υπερβολικό βάρος
• Φτωχή διατροφή
• Αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα (για παράδειγμα, ασθενής σε χημειοθεραπεία ή σε ηλικιωμένο ασθενή)
• Πρόσφατη χειρουργική επέμβαση ή επείγουσα χειρουργική επέμβαση.

Το να μείνετε ενεργός, βελτιώνει την επούλωση, μέσω βελτίωσης στη ροή του αίματος.

Μετά από κάποιους τύπους χειρουργικών επεμβάσεων, ο γιατρός μπορεί να συστήσει να αποφύγετε την ανύψωση βάρους, το τράβηγμα, το τέντωμα, την άσκηση ή τον αθλητισμό για ένα μήνα μετά το χειρουργείο.

Ακολουθώντας αυτές τις οδηγίες θα εμποδιστεί το άνοιγμα στη γραμμή της τομής και θα προωθηθεί η επούλωση.

Πρέπει να καλέσετε τον ιατρό σας, εάν έχετε:

• Αιμοραγία που δεν σταματάει με την άσκηση πίεσης
• Εάν υπάρχει σημάδι μόλυνσης (δείτε ερώτηση «ποια είναι τα σημάδια μίας πιθανής μόλυνσης»)
• Εάν έχετε ερωτήσεις ή κάποιο παρανόηση σχετικά με τις οδηγίες φροντίδας της τομής