Περιπρωκτικός Κνησμός (Pruritus Ani)

To Pruritis Ani (Περιπρωκτικός Κνησμός) είναι ένας δερματολογικός όρος που χαρακτηρίζεται από τον κνησμό στην πρωκτική περιοχή.

Ο κνησμός μπορεί να γίνει χειρότερος κατά τη νύχτα ή μετά από μια κένωση. Το ξύσιμο στην περιοχή οδηγεί σε περαιτέρω ερεθισμό και κάνει τη φαγούρα χειρότερη αντί της ανακούφισης της περιοχής.

Το ξύσιμο με τα νύχια μπορεί να οδηγήσει σε βλάβη δέρματος ή σε μια μόλυνση. Εάν ο κύκλος φαγούρας – ξυσίματος εμμένει, μπορεί να οδηγήσει σε ακραία δυσφορία, οδυνηρό πόνο και σε κάψιμο.

Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι pruritis ani –  ο πρωτοπαθής και ο δευτεροπαθής.

• Ο πρωτοπαθής (ιδιοπαθής) pruritis ani – Αυτή η πάθηση δεν έχει καμία ευπροσδιόριστη ελλοχεύουσα αιτία. Αυτός είναι ο πιο κοινός τύπος ani pruritis.
• Ο δευτεροπαθής pruritis ani – Αυτή η πάθηση μπορεί να οφείλεται σε πολλές διαφορετικές ελλοχεύουσες αιτίες. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν μολύνσεις, δερματίτιδα εξ επαφής ή άλλες δερματολογικές παθήσεις, συστημικές ασθένειες, κ.ά. παράγοντες.

Υπολογίζεται ότι το 1 – 5% του πληθυσμού επηρεάζεται. Ο ani Pruritis είναι περίπου 4 φορές πιθανότερο να εμφανιστεί στους άνδρες απ’ ό,τι στις γυναίκες.

Ο πρωτοπαθής ή ιδιοπαθής ani pruritis αποτελεί την πλειοψηφία (περίπου 50-90%) των περιπτώσεων.

Ο Περιπρωκτικός Κνησμός (Αni Pruritis) συνήθως δεν προκαλείται από την κακή υγιεινή. Μάλλον, η κατάχρηση των σαπουνιών και άλλων τοπικών προϊόντων για να καθαρίσει η πρωκτική περιοχή ή το έντονο τρίψιμο με ένα καθαριστικό πανί ή ένα τραχύ χαρτί τουαλέτας, μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό. Μια αντίδραση υπερευαισθησίας μπορεί να εμφανιστεί εάν αρωματισμένες πούδρες, λοσιόν, κρέμες, αλοιφές, ή άλλα προϊόντα, εφαρμόζονται στην πρωκτική περιοχή.

Υπερβολικός ιδρώτας ή υγρασία μπορεί να παγιδευτούν στην πρωκτική περιοχή εάν φοριούνται κολλητά ρούχα ή στενά εσώρουχα. Μερικά τρόφιμα και ποτά, όπως τα ανθρακούχα αναψυκτικά, τα ποτά με καφεΐνη (καφές, τσάι, τύπου cola) και τα πικάντικα ή όξινα τρόφιμα (ντομάτες, εσπεριδοειδή) έχουν συνδεθεί με την πάθηση. Το να έχετε συχνές κενώσεις (διάρροια) ή σπάνιες (δυσκοιλιότητα) μπορεί να διαδραματίσει έναν ρόλο.

Άλλες αιτίες του Pruritis Ani (Περιπρωκτικού Κνησμού):

• Μολύνσεις: Μερικοί τύποι βακτηριδίων, μυκήτων (ζυμομήκυτων), ή παρασίτων μπορούν να προκαλέσουν τον κνησμό. Ο Χρυσίζων Σταφυλόκοκκος ή ο Πυογενής Στρεπτόκοκκος (τύποι βακτηριδίων), ο Candida albicans (ένας ζυμομήκυτας), οι οξύουροι (σκουλήκια) και το scabiei Sarcoptes (άκαρεα ψώρας) είναι μερικοί οργανισμοί που οδηγούν στη φαγούρα και την ενόχληση. Τα παιδιά είναι πιθανότερο περισσότερο από τους ενηλίκους να προσβληθούν από μολύνσεις οξύουρων.
• Δερματολογικές Παθήσεις: Η ψωρίαση, η δερματίτιδα εξ επαφής (φλεγμονή λόγω των αλλεργιογόνων ή άλλων ερεθισμών), ή η ατοπική δερματίτιδα (μία χρόνια πάθηση που συναντάται σε ασθενείς με αλλεργίες) μπορούν να προκαλέσουν ένα εξάνθημα στην περιπρωκτική περιοχή.
• Φλεγμονώδης νόσος εντέρου (ασθένεια του Crohn)
• Ψυχολογικοί παράγοντες όπως το άγχος και η αγωνία
• Συστημικές ασθένειες: Αυτές περιλαμβάνουν το σακχαρώδη διαβήτη, τη λευχαιμία, το λέμφωμα, ασθένειες του θυροειδή, και τις ηπατικές διαταραχές (αποφρακτικός ίκτερος).
• Ορθοκολικές και πρωκτικές διαταραχές: Η πρωκτική πρόπτωση, οι εσωτερικές ή εξωτερικές αιμορροΐδες, οι πρωκτικές ραγάδες (έλκη), ή τα συρίγγια (ανώμαλες επικοινωνίες σε μορφή σωλήνα) συνδέονται με τον ani pruritis. Τα υπολειμματικά κόπρανα μπορεί να είναι δύσκολο να αφαιρεθούν μαζί με τις μεγάλες εξωτερικές αιμορροΐδες. Οι εσωτερικές αιμορροΐδες μπορεί να προκαλέσουν αιμορραγία, περιττωματική ακαθαρσία, ή διαρροή.
• Συστημικά ή τοπικά φάρμακα: Η χρήση φαρμάκων όπως η κινίνη, η κολχικίνη, και τα μεταλλικά έλαια (mineral oils), έχει συνδεθεί με τον ani pruritis.
• Ακράτεια κοπράνων και ούρων: Τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι είναι πιθανότερο να έχουν μία ακράτεια του εντέρου ή της κύστης

Ο γιατρός θα λάβει ένα πλήρες ιατρικό ιστορικό και θα εκτελέσει μια φυσική εξέταση για να προσδιορίσει τις πιθανές ελλοχεύουσες αιτίες, όπως οι δερματολογικές παθήσεις και άλλες ασθένειες.

Θα επιθεωρήσει οπτικά την περιοχή για να ψάξει τις αλλαγές στο χρώμα ή την υφή του δέρματος, τα εξανθήματα, ή τα τραύματα.

Ο γιατρός θα ρωτήσει για τα οποιαδήποτε φάρμακα που παίρνετε και τον τύπο και τη συχνότητα των μετακινήσεων εντέρων.

Ο γιατρός μπορεί να λάβει δείγματα δέρματος και να εκτελέσει εξετάσεις για να ανακαλύψει βακτηριακές ή άλλες μολύνσεις.

Οι γονείς των παιδιών που μπορεί να έχουν  οξύουρους (‘σκουλήκια’) μπορούν να τοποθετήσουν ένα μικρό κομμάτι χειρουργικής αυτοκόλλητης ταινίας κοντά στον πρωκτό του παιδιού, πριν να το οδηγήσουν για ύπνο.

Τα σκουλήκια είναι πιθανότερο να ξεπροβάλλουν τη νύχτα. Το πρωί, όταν ξυπνήσει το παιδί, η ταινία μπορεί να αφαιρεθεί για να δούμε εάν τα σκουλήκια ή τα αυγά τους είναι παρόντα.

Συνήθως η θεραπεία εστιάζει στην εγκατάσταση και τη διατήρηση μιας ρουτίνας για την κατάλληλη πρωκτική υγιεινή. Εάν μια ελλοχεύουσα αιτία βρεθεί, η θεραπεία θα εξαρτηθεί από τη συγκεκριμένη κατάσταση:

• Τοπικά φάρμακα: Τα τοπικά στεροειδή, όπως οι κρέμες ή οι αλοιφές που περιέχουν 1% υδροκορτιζόνη, μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση της φαγούρας και του ερεθισμού. Η κρέμα ή η αλοιφή μπορεί να εφαρμοστεί δύο ή τρεις φορές ημερησίως στην περιοχή που έχει προσβληθεί. Η τοπική καψαϊκίνη έχει μελετηθεί ως εναλλακτική λύση των στεροειδών για τους ασθενείς με χρόνιο ani pruritis.
• Πόσιμα φάρμακα: Τα αντιβιοτικά ή αντιμυκητιακά φάρμακα μπορούν να συνταγογραφηθούν εάν μια μόλυνση είναι παρούσα.
• Ένεση μπλε του μεθυλενίου (πρωκτική διάστιξη): Αυτή η τεχνική μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να αντιμετωπίσει πιο προχωρημένες περιπτώσεις που δεν αποκρίνονται στα τοπικά φάρμακα. Το μπλε του μεθυλενίου (μια χρωστική ουσία) εγχέεται κάτω από το δέρμα στην περιπρωκτική περιοχή. Θεωρείται ότι το μπλε του μεθυλενίου ανακουφίζει τον πόνο και τη φαγούρα με την απονέκρωση των νευρικών καταλήξεων όπου εγχέεται η χρωστική ουσία.

• Αντισταθείτε στην ανάγκη για ξύσιμο. Η φαγούρα μπορεί να χειροτερεύσει τη νύχτα, έτσι οι άνθρωποι μπορεί ασυναίσθητα να ξύνουν την πρωκτική περιοχή με τα νύχια τους κατά τη διάρκεια του ύπνου. Φοράτε καθαρά, μαλακά βαμβακερά γάντια την ώρα του ύπνου για να αποφύγετε τον ερεθισμό και τη μόλυνση. Κρατήστε την περιπρωκτική περιοχή καθαρή και στεγνή. Χρησιμοποιήστε καθαρό νερό αντί για σαπούνι ή υγρό μαντηλάκι (βρεγμένο χαρτί τουαλέτας) για να καθαρίσετε την περιπρωκτική περιοχή μετά από μια μετακίνηση εντέρων. Ένα τηλεφωνο ντουζ ή ένας μπιντές μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να καθαρίσετε ήπια την περιπρωκτική περιοχή. Χρησιμοποιήστε έναν σεσουάρ μαλλιών σε μια χαμηλή ρύθμιση για να στεγνώσετε την περιοχή. Εάν χρησιμοποιήσετε χαρτί τουαλέτας ή μια πετσέτα, ταμπονάρετε ήπια ή σκουπίστε ελαφρά την περιοχή έως ότου στεγνώσει.
• Εφαρμόστε μία μικρή ποσότητα από καλαμποκάλευρο (ταλκ από άμυλο καλαμποκιού) ή ένα κομμάτι βαμβακιού στην περιοχή για να την κρατήσετε στεγνή κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ένα μικρό κομμάτι βαμβακερής γάζας μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντ’ αυτού.
• Μην χρησιμοποιείτε σαπούνι όταν καθαρίζετε την πρωκτική περιοχή ή μην τρίβετε σθεναρά με το χαρτί τουαλέτας ή μία πετσέτα.
• Αποφύγετε τις αρωματισμένες κρέμες, τις λοσιόν, τα αφρόλουτρα τις πούδρες, ή άλλα προϊόντα που μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό στην περιοχή.
• Τρώτε τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ίνες. Μία υγιεινή διατροφή μπορεί να βοηθήσει στο να αποτρέψετε τη διάρροια ή τη δυσκοιλιότητα και να διασφαλίσει κανονικές μετακινήσεις εντέρων. Αποφύγετε οποιαδήποτε τρόφιμα που μπορεί να προάγουν την φαγούρα, τέτοια είναι τα πικάντικα ή όξινα τρόφιμα ή τα καφεϊνούχα ποτά.
• Αποφύγετε να φοράτε σφιχτά ρούχα ή κολλητά εσώρουχα. Τα βαμβακερά εσώρουχα μπορεί να βοηθήσουν στην απορρόφηση της υγρασίας καλύτερα από τα συνθετικά υφάσματα. Σιγουρευτείτε ότι τα εσώρουχά σας εφαρμόζουν κατάλληλα και αλλάζετέ τα συχνά. Τo πλύσιμο των ρούχων σας πρέπει να γίνεται με απορρυπαντικά χωρίς άρωμα.
• Χρησιμοποιήστε τοπικά φάρμακα χρήσης σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης.  Εφαρμόστε την κρέμα ή την αλοιφή λιτά και διακόψτε τη χρήση τους εάν ο κνησμός δεν υποχωρεί ή χειροτερεύει.