Νευρική ανορεξία

Η νευρική Ανορεξία (Anorexia Nervosa) είναι μία απειλητική για τη ζωή πεπτική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από εκούσια λιμοκτονία και υπερβολική απώλεια βάρους.

Η διαταραχή διαγιγνώσκεται όταν το άτομο ζυγίζει λιγότερο από το 15% του κανονικού του/της βάρους (τουλάχιστον). Η υπερβολική μείωση βάρους σε άτομα με νευρική ανορεξία μπορεί να οδηγήσει σε ιατρικά προβλήματα ή ακόμη και σε θάνατο.

Ο όρος anorexia σημαίνει «απώλεια όρεξης» αλλά αυτός ο ορισμός είναι παραπλανητικός καθώς τα πάσχοντα άτομα είναι συχνά πεινασμένα ενώ αρνούνται και να τραφούν. Άτομα με νευρική ανορεξία έχουν έντονους φόβους ότι θα γίνουν ευτραφείς και βλέπουν τους εαυτούς τους ως υπέρβαρους ακόμη κι όταν είναι πολύ λεπτοί/λεπτές.

Αυτά τα άτομα δοκιμάζουν να «διορθώσουν» το εκλαμβανόμενο αυτό «ελάττωμα» περιορίζοντας τη λήψη φαγητού και ασκούμενοι υπερβολικά, με σκοπό να χάσουν βάρος.

Η ακριβής αιτία της νευρικής ανορεξίας είναι άγνωστη, αλλά μελέτες θεωρούν υπαίτιο ένα συνδυασμό από ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, συναισθήματα και ιδεοληπτικά στερεότυπα, όπως επίσης βιολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες που μπορεί να ευθύνονται.

Άτομα με νευρική ανορεξία χρησιμοποιούν το φαγητό ως μέσο για να κερδίσουν μια αίσθηση ελέγχου όταν άλλες πλευρές της ζωής τους είναι πολύ αγχωτικές (στρεσογόνες) ή όταν αισθάνονται ευάλωτοι/ες. Αισθήματα ανεπάρκειας, χαμηλής αυτοεκτίμησης, αγωνίας ή μοναξιάς συνεισφέρουν στην ανάπτυξη της διαταραχής.

Επίσης, άτομα με τροφικές διαταραχές μπορεί να βιώνουν προβληματικές σχέσεις ή να έχουν ιστορικό τραυματικών περιστατικών με κακεντρεχείς αναφορές στο μέγεθος ή το βάρος τους.

Η πίεση συναναστροφών και μίας κοινωνίας που εξισώνει το αδυνάτισμα και την εξωτερική εμφάνιση με την ομορφιά, μπορεί να έχει αντίκτυπο στην ανάπτυξη νευρικής ανορεξίας. Οι τροφικές διαταραχές μπορεί να έχουν επίσης φυσικά αίτια.

Αλλαγές στις ορμόνες που ελέγχουν πώς το σώμα και το μυαλό διατηρούν τη διάθεση, την όρεξη, την σκέψη και τη μνήμη, μπορεί να καλλιεργήσουν τροφικές διαταραχές.

Καθώς η νευρική ανορεξία τείνει να παρουσιάζεται και σε οικογένειες, αυτό δηλώνει επίσης ότι μια προδιάθεση στην διαταραχή ίσως είναι κληρονομική.

Άνθρωποι με νευρική ανορεξία είναι άτομα που συνήθως επιτυγχάνουν υψηλούς στόχους, εκτελώντας τα καθήκοντά τους πολύ καλά, στο σχολείο, στα αθλήματα, στον εργασιακό στίβο, κ.ά. δραστηριότητες.

Μπορεί να σταματούν να τρέφονται για να αισθανθούν ότι έχουν έλεγχο σε κάποια τμήματα της ζωής τους ή μπορεί να αρνούνται να τραφούν ως μία αντίδραση που στρέφεται κατά αγαπημένων τους προσώπων.

Η Νευρική Ανορεξία αρχίζει περίπου στην ηλικία της εφηβείας αλλά μπορεί να εκδηλωθεί οποιαδήποτε στιγμή. Οι τροφικές διαταραχές είναι πιο συχνές σε γυναίκες από ό,τι σε άνδρες.

Ο κίνδυνος να αναπτυχθεί μία τροφική διαταραχή είναι μεγαλύτερος σε ηθοποιούς, μοντέλα, χορευτές και αθλητές σε αθλήματα όπου η εμφάνιση και/ή το βάρος είναι σημαντικά, όπως η πάλη, η γυμναστική και το πατινάζ.

H διάγνωση της νευρικής ανορεξίας είναι απαιτητική. Μυστικοπάθεια, ντροπή, και άρνηση είναι τα χαρακτηριστικά της διαταραχής. Ως αποτέλεσμα, η ασθένεια μπορεί να αναπτύσσεται χωρίς να ανιχνεύεται για μακροχρόνιο διάστημα.

Εάν παρουσιαστούν τα συμπτώματα, ο ιατρός σας θα κάνει μία εκτίμηση εκτελώντας ένα πλήρες ιατρικό ιστορικό και φυσική εξέταση. Αν και δεν υπάρχουν εργαστηριακά τεστ που κάνουν διάγνωση στην νευρική ανορεξία, ο ιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει διάφορα διαγνωστικά τεστ – όπως ακτίνογραφίες και αιματολογικές εξετάσεις – για να αποκλείσει τυχόν φυσική ασθένεια ως αιτία της απώλειας βάρους, όπως επίσης να εκτιμήσει τις επιδράσεις της απώλειας βάρους στα ανθρώπινα όργανα.

Εάν δεν διαπιστωθεί κάποια φυσική ασθένεια, θα γίνει σύσταση στο άτομο να επισκεφθεί έναν ψυχίατρο, ψυχολόγο ή άλλου συναφούς είδους επαγγελματία – σύμβουλο υγείας που είναι ειδικοί στη διάγνωση και αντιμετώπιση ψυχασθενειών.

Ψυχίατροι και ψυχολόγοι χρησιμοποιούν εξειδικευμένα, εξατομικευμένα εργαλεία εκτίμησης καταστάσεων και με τη βοήθεια συνεντεύξεων/συνεδριών, να εκτιμήσουν αν κάποιος/α πάσχει από τροφική διαταραχή.

1. Ραγδαία απώλεια βάρους μέσα σε μερικές εβδομάδες ή μήνες
2. Συνεχίζετε τη δίαιτα ακόμη κι όταν είστε λεπτοί/λεπτές ή όταν το βάρος σας είναι πολύ χαμηλό
3. Δείχνετε ασυνήθιστο ενδιαφέρον για φαγητό, θερμίδες, διατροφή ή μαγείρεμα
4. Συνεχής φόβος στο ενδεχόμενο να πάρετε βάρος
5. Περίεργες διατροφικές συνήθειες ή ρουτίνες, όπως το να τρώτε κρυφά.
6. Αισθάνεστε υπέρβαροι/ες, ακόμη κι αν είστε κάτω του κανονικού σας βάρους
7. Ανικανότητα να εκτιμήσετε ρεαλιστικά το βάρος κάποιου
8. Υπερβολική προσπάθεια για τελειότητα και αυτοκριτική
9. Αδικαιολόγητη επίδραση του σωματικού βάρους ή σχήματος στην αυτοεκτίμηση
10. Κατάθλιψη, άγχος ή οξυθυμία
11. Σπάνια ή ανώμαλη περίοδος στις γυναίκες
12. Χρήση υπακτικών (καθαρτικών), διουρητικών ή διαιτητικών σκευασμάτων/χαπιών
13. Φιλασθένεια
14. Φοράτε χαλαρά ρούχα για να κρύψετε την απώλεια βάρους
15. Υποχρεωτική άσκηση
16. Αίσθημα αχρηστίας (αυτό-απαξίωσης) ή απελπισίας
17. Κοινωνική απομάκρυνση.

Τα φυσικά συμπτώματα που αναπτύσσονται με την πάροδο του χρόνου, περιλαμβάνουν: Xαμηλή ανεκτικότητα στον ψυχρό καιρό, εύθραυστα μαλλιά και νύχια, ξηρή ή κιτρινισμένη επιδερμίδα, αναιμία, δυσκοιλιότητα, διογκωμένες αρθρώσεις και νεοαποκτηθείσες λεπτές τρίχες στο σώμα.

H θεραπεία της νευρικής ανορεξίας είναι προβληματική διότι οι περισσότεροι άνθρωποι με αυτή τη διαταραχή αρνούνται την ύπαρξη του προβλήματος.

Όπως όλες οι άλλες διαταραχές, η νευρική ανορεξία απαιτεί ένα εμπεριστατωμένο πλάνο θεραπείας που είναι προσαρμοσμένο στις ατομικές ανάγκες του εκάστοτε ασθενούς.

Οι στόχοι της θεραπείας περιλαμβάνουν: Αποκατάσταση του ασθενούς και επιστροφή σε ένα υγιές βάρος, διαχείριση συναισθηματικών προβλημάτων όπως η χαμηλή αυτοεκτίμηση, διόρθωση σε διαστρεβλωμένες αντιλήψεις στερεότυπων, και ανάπτυξη μακροπρόθεσμων συμπεριφορικών αλλαγών.

Η θεραπεία συχνά περιλαμβάνει τον συνδυασμό των ακόλουθων στρατηγικών:

Ψυχοθεραπεία: Πρόκειται για έναν τύπο εξατομικευμένης συμβουλευτικής που εστιάζει στην σκέψη (γνωστική θεραπεία) και τη συμπεριφορά (συμπεριφορική θεραπεία) ενός ατόμου με τροφική διαταραχή. Η θεραπεία περιλαμβάνει πρακτικές τεχνικές προκειμένου να αναπτυχθούν υγιείς συμπεριφορές γύρω από το φαγητό και το βάρος, όπως επίσης προσεγγίσεις που αλλάζουν τον τρόπο που το άτομο αντιδρά σε δύσκολες καταστάσεις.

Φαρμακευτική Αγωγή: Συγκεκριμένα αντικαταθλιπτικά που ονομάζονται επιλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης (selective serotonin reuptake inhibitors -SSRIs) μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να ελέγξουν το άγχος και την κατάθλιψη που συνδέεται με την τροφική διαταραχή.

Διατροφική Συμβουλευτική: Αυτή η στρατηγική σχεδιάστηκε για να εκπαιδεύσει μία υγιή προσέγγιση στο φαγητό και το βάρος, με σκοπό να βοηθήσει την επανάκτηση των φυσιολογικών διατροφικών προτύπων, και να διδάξουν τη σημασία της διατροφής και μίας ισορροπημένης δίαιτας.

Ομαδική/Οικογενειακή Θεραπεία (Group/Family Therapy): H υποστήριξη της οικογένειας είναι σημαντική στην επιτυχία της θεραπείας. Είναι σημαντικό τα οικογενειακά μέλη να κατανοήσουν τη φύση της τροφικής διαταραχής και να αναγνωρίσουν τα σημάδια και τα συμπτώματα. Άτομα με τροφικές διαταραχές μπορεί να ευεργετηθούν από την ομαδική θεραπεία (group therapy), όπου μπορούν να βρουν υποστήριξη, αλλά και να μιλήσουν ανοικτά για τα αισθήματά τους και τις ανησυχίες τους με άλλους που μοιράζονται κοινές εμπειρίες και προβλήματα.

Νοσηλεία: Νοσηλεία μπορεί να χρειαστεί ώστε να θεραπευτεί σοβαρή απώλεια βάρους που έχει οδηγήσει σε ελλιπή διατροφή (malnutrition) και άλλες σοβαρές πνευματικές ή φυσικές επιπλοκές υγείας, όπως καρδιακές ανωμαλίες, σοβαρή κατάθλιψη και κίνδυνο αυτοχειρίας.

Ενδοφλέβια υγρά, ρινογαστρικές σωληνώδεις τροφοδοτήσεις ή ολική παρέντερική διατροφή (TPN) μπορεί να χρειαστεί σε περιπτώσεις σοβαρής ελλιπούς διατροφής. Η TPN εφαρμόζεται σε ασθενείς που δεν μπορούν ή δεν πρέπει να λάβουν τη διατροφή τους από το στόμα.

Εάν μια σοβαρή φυσική ασθένεια παρουσιαστεί (όπως και στην περίπτωση παχυσαρκίας), το άτομο πρέπει να ζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια. Παραταύτα, οι τροφικές διαταραχές δεν εξαρτώνται απαραίτητα από το βάρος ενός ατόμου.

Εάν υποψιάζεστε ότι εσείς ή κάποιος που γνωρίζετε έχει μία τροφική διαταραχή, ζητήστε άμεσα βοήθεια. Οι τροφικές διαταραχές μπορεί να γίνουν αυξανόμενα επικίνδυνες όσο περνά ο καιρός χωρίς θεραπεία τους.

Σε σοβαρές περιπτώσεις, οι τροφικές διαταραχές μπορεί να αποβούν μοιραίες.

Εάν δεν αντιμετωπιστεί, η νευρική ανορεξία μπορεί να οδηγήσει σε:

1. Βλάβη των οργάνων, ιδιαίτερα στην καρδιά, τον εγκέφαλο και τα νεύρα
2. Πτώση της πίεσης του αίματος, του παλμού, και τα επίπεδα αναπνοής (breathing rates)
3. Εύθραυστα μαλλιά και νύχια
4. Μειωμένη θερμοκρασία σώματος
5. Ευαισθησία στο κρύο
6. Πτώση μαλλιών
7. Τρίχες του σώματος που λεπταίνουν
8. Ανώμαλος καρδιακός χτύπος
9. Λέπτυνση οστών (οστεοπόρωση)
10. Θάνατος από ασιτία ή αυτοκτονία.

Aν και μοιάζει αδύνατο να αποφύγουμε όλες τις περιπτώσεις νευρικής ανορεξίας, είναι χρήσιμο να αρχίσουμε θεραπεία σε πάσχοντα άτομα μόλις αρχίσει η εκδήλωση των συμπτωμάτων.

Επιπλέον, η εκπαίδευση και η ενθάρρυνση στο να αποκτήσουν υγιή διατροφικά πρότυπα και ρεαλιστικές συμπεριφορές απέναντι στην αντίληψη για το φαγητό και το σώμα, μπορούν να βοηθήσουν να αποφύγουμε την ανάπτυξη ή την επιδείνωση των τροφικών διαταραχών.

H νευρική ανορεξία, όπως άλλες τροφικές διαταραχές, μπορεί να επιδεινωθεί περισσότερο εάν δεν αντιμετωπιστεί. Όσο πιο σύντομα διαγνωστεί η διαταραχή και θεραπευτεί, τόσο καλύτερη θα είναι η έκβαση.

Η νευρική ανορεξία μπορεί να αντιμετωπιστεί, επιτρέποντας στο άτομο να επιστρέψει σε ένα υγιές βάρος. Όμως συχνά, άτομα με νευρική ανορεξία δεν παραδέχονται ότι έχουν πρόβλημα και μπορεί να αντισταθούν στη θεραπεία ή να αρνηθούν να ακολουθήσουν το πρόγραμμα αποκατάστασης.

Αν και είναι δυνατή η θεραπεία, ο κίνδυνος της υποτροπής (the risk of relapse) είναι μεγάλος. Η ανάρρωση από την ανορεξία συνήθως απαιτεί μακροπρόθεσμη θεραπεία όπως και η ισχυρή δέσμευση του ατόμου.

Η υποστήριξη μελών των οικογένειας και άλλων αγαπημένων προσώπων βοηθά να διασφαλιστεί ότι το άτομο θα λάβει την απαραίτητη θεραπεία.